یک نویسنده طنز در رادیو به اشتباهات رایج در طنزهای رادیویی اشاره کرد و هشدار داد که برخی تصور میکنند هر حرف خندهداری طنز است. او تأکید کرد که طنز خوب باید هوشمندانه باشد و علاوه بر خنده، فکر مخاطب را نیز درگیر کند.
حمید پارسا ـ نویسنده و مجری برنامههای طنز رادیو صبا ـ که در «شهر فرنگ» رادیو صبا به اجرا میپردازد، از اهمیت آیتمهایی مانند «شرکت آقای مدیر» در این برنامه سخن گفت.
او معتقد است که طنز میتواند به عنوان ابزاری قدرتمند برای پرداختن به مسائل روزمره و حتی جدی جامعه مورد استفاده قرار گیرد. این آیتمها نه تنها لبخند را بر لبان شنوندگان مینشانند، بلکه آنها را به تأمل وامیدارند و از این رو، نمونهای درخشان از کاربرد طنز هوشمندانه در رسانه هستند.
وقتی خنده، چراغ راه صرفهجویی میشود!
حمید پارسا به پتانسیل بالای طنز در موضوعات مهمی چون مدیریت مصرف انرژی اشاره کرد و با لحنی طنزآمیز اما جدی تأکید کرد که گاهی اوقات، یک شوخی هوشمندانه میتواند دهها سخنرانی رسمی و جدی را در راستای آموزش و ترویج مصرف بهینه بیاثر کند. زمانی که با زبان طنز به سراغ موضوعی مثل مصرف انرژی میرویم، مخاطب بدون احساس اینکه دارد نصیحت میشود، با آن ارتباط برقرار میکند و گاردش را پایین میآورد.
پارسا درباره آیتم «آقای مدیر» توضیح داد که این آیتم چگونه میتواند با قرار گرفتن در موقعیتهای کمدی و اغراقآمیز، نشان دهد که چگونه یک مصرف بیرویه کوچک، میتواند به دردسرهای بزرگ و بامزهای منجر شود و گفت: مردم دوست دارند بخندند و اگر در حین خنده یک پیام مثبت هم دریافت کنند، این خود معجزهای است. طنز، مقاومت ذهنی افراد را در برابر تغییر عادتها کاهش میدهد و باعث میشود پیامی که شاید به شکل مستقیم نفوذ نکند، از طریق خنده به دل و ذهن شنونده راه یابد.
او از سناریوهایی گفت که در آن «آقای مدیر» فراموش میکند چراغ اتاقش را خاموش کند و همین غفلتهای کوچک، اتفاقات خندهداری را رقم میزند که هم موجب خنده مخاطب میشود و هم تلنگری برای حواسجمعی در مصرف برق!
در ادامه گفتوگو به چالشها و تفاوتهای بین طنز مکتوب و بداههگویی در اجرای زنده پرداخت و گفت: این دو به نقاشی و موسیقی جاز شبیه هستند. در طنز مکتوب، فرصت بازنویسی، اصلاح و پرداخت وجود دارد، درست مانند یک نقاش که با حوصله روی بومش کار میکند. اما در اجرای زنده، مثل یک نوازنده جاز، باید همه چیز را در لحظه خلق کرد و بداههپردازی در اوج اتفاقات غیرمنتظره، روح و جان طنز رادیویی را تشکیل میدهد.
این نویسنده با اشاره به اهمیت حفظ سبک شخصی در نویسندگی و اجرا گفت که ترجیح میدهد متون خودش را اجرا کند، چرا که وقتی متن را مینویسد، دقیقاً میداند کجا باید مکث کند، کجا باید با صدای بلند بخندد و کجا باید تعجبش را نشان دهد. این هماهنگی کامل بین نویسنده و مجری، زمانی که هر دو نقش را یک فرد بر عهده داشته باشد، به کیفیت و اثرگذاری کار به شدت میافزاید و به نوعی به کار امضای شخصی میدهد.
خنداندن هوشمندانه
این نویسنده رادیو همچنین به اشتباهات رایج در طنز رادیویی اشاره کرد و هشدار داد که برخی تصور میکنند هر حرف خندهداری طنز است.
او تأکید کرد که طنز خوب باید هوشمندانه باشد و علاوه بر خنده، فکر مخاطب را نیز درگیر کند. او مطالعه مستمر و آگاهی از تحولات جامعه را به عنوان سوخت اصلی موتور خلاقیت یک طنزپرداز معرفی کرد. به گفته او، طنزپرداز باید همواره چشمش به جامعه و گوشش به اتفاقات باشد.
طنز رادیویی «شهر فرنگ» هر روز ساعت ۹ صبح به کارگردانی ساجد قدوسیان و تهیه کنندگی آزاده شاهرخ مهر و هنرمندی جمعی از بازیگران رادیو پخش می شود.
